Plasticvervuiling is een groot probleem in de oceaan. Kunststoffen worden wereldwijd op een enorm grote schaal geproduceerd en gebruikt door mensen. Een deel van dit plastic komt in de oceaan terecht. Daar valt het uiteen in kleine stukjes en blijft het langdurig aanwezig. Plasticvervuiling komt voor in verschillende vormen, die elk andere eigenschappen en effecten hebben. Dit artikel vertelt over de verschillende soorten plasticvervuiling in de oceaan.

Macroplastics

Macroplastics zijn plastic objecten groter dan vijf millimeter. Voorbeelden zijn flessen, tassen, visnetten en verpakkingsmateriaal. Deze vorm van vervuiling is zichtbaar aan het zeeoppervlak, op stranden en op de zeebodem. Macroplastics vormen een direct risico voor zeedieren. Dieren kunnen erin verstrikt raken, zoals bij afgedankte visnetten of het materiaal inslikken. Dit kan leiden tot verwondingen of sterfte.

Microplastics

Microplastics zijn plasticdeeltjes kleiner dan vijf millimeter. Ze ontstaan op twee manieren. Primaire microplastics worden bewust klein geproduceerd, bijvoorbeeld voor gebruik in cosmetica of schoonmaakmiddelen. Secundaire microplastics ontstaan door het uiteenvallen van grotere plastic objecten onder invloed van zonlicht, golven en slijtage.

Microplastics komen erg veel voor in het zeewater en in zeesedimenten. Ze zijn moeilijk waar te nemen, maar ze worden gemakkelijk opgenomen door kleine organismen, zoals plankton en schelpdieren. Dit schaadt hun gezondheid en de microplastics komen zo in de voedselketen terecht.

Nanoplastics

Nanoplastics zijn nog kleiner dan microplastics en hebben een grootte in de orde van nanometers. Deze deeltjes ontstaan waarschijnlijk door verdere afbraak van microplastics. Nanoplastics zijn ook heel moeilijk te meten en worden nog beperkt onderzocht. Door hun kleine formaat kunnen ze cellen binnendringen. Dit maakt ze relevant voor onderzoek naar mogelijke biologische effecten.

Bronnen van plasticvervuiling

Het grootste deel van het plastic in de oceaan is afkomstig van land. Belangrijke bronnen zijn slecht afvalbeheer, rivierafvoer en stedelijke gebieden. Daarnaast draagt de visserij bij aan vervuiling door verloren of achtergelaten vistuig. Ook scheepvaart speelt een rol, zij het in mindere mate.

Transport en verspreiding in de oceaan

Plastic wordt door zeestromingen over grote afstanden verplaatst. Hierdoor hoopt het zich op in bepaalde gebieden, zoals de plastic soep in de Grote Oceaan. Plastic kan drijven, zweven in de waterkolom of naar de bodem zinken. De verspreiding hangt af van het type plastic en de omgevingsomstandigheden.

Ecologische effecten

Plasticvervuiling beïnvloedt mariene ecosystemen op verschillende niveaus. Grote stukken plastic veroorzaken fysieke schade aan organismen. Kleinere deeltjes kunnen via de voedselketen worden doorgegeven. Plastic kan ook chemische stoffen bevatten of opnemen uit het zeewater. Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor levende organismen.

Effecten op de mens

Mensen kunnen indirect worden blootgesteld aan plasticdeeltjes via voedsel dat we uit de zee halen. Microplastics zijn aangetroffen in vis, schelpdieren en zeezout. De mogelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid zijn nog niet volledig bekend. Dit is een actief onderzoeksgebied.

Preventie en vermindering

Het verminderen van plasticvervuiling vraagt om maatregelen op meerdere niveaus. Belangrijke stappen zijn het verminderen van plasticgebruik, het verbeteren van afvalbeheer en het ontwikkelen van alternatieve materialen. Internationale samenwerking is noodzakelijk, omdat oceanen geen landsgrenzen kennen.

Conclusie

Plasticvervuiling in de oceaan bestaat uit macroplastics, microplastics en nanoplastics. Elke vorm heeft eigen kenmerken en effecten. Samen vormen zij een langdurig milieuprobleem. Bovendien is het enorm lastig om kleine plastic deeltjes op te ruimen. Verder onderzoek naar deze verschillende vormen van plasticvervuiling is essentieel voor effectief beleid.