Inleiding
De witte haai (Carcharodon carcharias)is een van de bekendste roofdieren in de oceaan. De soort komt wereldwijd voor in gematigde en (sub)tropische zeeën, vooral in kustgebieden waar veel prooidieren zijn . Door zijn grootte en rol als toppredator speelt de witte haai een belangrijke rol in mariene ecosystemen.
Taxonomie en kenmerken
De witte haai behoort tot de familie Lamnidae. Volwassen exemplaren kunnen een lengte bereiken van ongeveer 4 tot maximaal 6 meter. Het lichaamsgewicht kan oplopen tot maximaal 2000 kilogram. De soort heeft een gestroomlijnd lichaam, een kegelvormige snuit en meerdere rijen scherpe tanden. De tanden worden continu vervangen gedurende het leven.
De rug is meestal grijs tot donkergrijs, terwijl de buik wit is. Deze kleurverdeling zorgt voor camouflage in het water. Van bovenaf gezien valt de haai minder op tegen de donkere zee, en van onderaf minder tegen het lichtere wateroppervlak.
Verspreiding en leefgebied
Witte haaien komen voor in kustwateren en open zeeën. Ze worden vaak waargenomen in gebieden met een hoge concentratie zeezoogdieren, zoals zeeleeuwen en zeehonden. Bekende leefgebieden zijn onder andere de kust van Zuid-Afrika, Australië, Californië en delen van de Middellandse Zee.
De soort kan lange afstanden afleggen. Individuen maken soms migraties van duizenden kilometers. Deze verplaatsingen worden onderzocht met behulp van zenders.
Jacht
De witte haai is een carnivoor. Jonge haaien eten voornamelijk vissen en kleinere kraakbeenvissen. Volwassen exemplaren jagen ook op zeezoogdieren. De haai gebruikt zijn goed ontwikkelde zintuigen om prooien te lokaliseren, waaronder reuk, gehoor en het waarnemen van elektrische signalen. Bij de jacht maakt de haai vaak gebruik van een snelle aanval van onderaf.
Als toppredator helpt de witte haai bij het reguleren van populaties van andere dieren. Door zwakke of zieke individuen op te eten, draagt de soort bij aan de gezondheid van het ecosysteem. Dit effect werkt door op lagere niveaus van de voedselketen.
Interactie met mensen en bescherming
Aanvallen op mensen zijn zeldzaam en meestal niet dodelijk. In de meeste gevallen lijkt sprake van een vergissing. Desondanks heeft de witte haai een negatief imago gekregen door media en films. Dit beeld komt niet overeen met wetenschappelijke gegevens. Menselijke activiteiten vormen een grotere bedreiging voor de haai dan omgekeerd. Illegale visserij en habitatverstoring hebben invloed op populaties.
De witte haai is in veel landen beschermd. Deze regels beperken de handel en het doden van de soort.
Conclusie
De witte haai is een ecologisch belangrijke soort binnen mariene ecosystemen. Als toppredator beïnvloedt hij de structuur en stabiliteit van voedselnetwerken. Ondanks zijn bekendheid is er nog veel onbekend over zijn levenswijze.